İşdən 18:30-da çıxdım və piyada uzun məsafə qət etdikdən sonra metroya düşdüm. Hər addımda qarageyimli insanların bozlaşmış siluetləri və yorğun baxışları simana dikilir. Bəzən o baxışlar qəzəb, kin ilə əvəzlənir. Qorxursan toxunmağa ki, barıt səsinə bənzər qəzəbə tuş gələrsən. Qəzəb dolu səsin içində boğulmaqdan qorxuram deyə toxunmaq istəmirəm onlara. Aman, yad gəlib gedək yolumuzu, bir toxunuşun qurbanı olmaqdan ehtiyyat edirəm çox. Ehtiyyat edirəm, çünki onları anlayıram. Səbəbsiz deyil, qara geyimlər fonunda ruh kimi dolaşan cisimlər, bir nöqtəyə dikilən baxışlar.

İnsanlar dərdlidir. Səhər tezdən, gün bitənə qədər problemlərlə yükləniblər.

Anlayıram qayğılardan, çətinliklərdən, həddini aşan problemlərdən insanlar yadlaşıb, yaşam bozlaşıb. Qınamaq olmur.

Yeri gəlmişkən, bayram qabağı qiymətlər od tutub yanır. Bir kq əla sort düyünün qiyməti nə az, nə çox 4-6 manat arasında dəyişir. Bayramın plovu düyüsüz qalmasa yaxşıdır. Hələ bir şabalıdı demirəm. 10-15 manata. Digərlərini saymıram, çoxunuza bəllidir. Bayram öncəsi şəhər, rayon, kənd od tutub yanır, sözün məcazi mənasında. Qiymətləri deyirəm, ərzağın, tərəvəzin, meyvənin günbəgün artan qiymətini.
150-200 manatın ola ki, vacib ərzağın, meyvənin ən minumum səviyyəsinə əl uzadasan. Bir də düşün, bundan da minumum bayramlıq bazarına imkanı çatmayanları.

İşsizlik, iqtisadi çətinlik və xirtdəyə dirənən sosiallı, komunnallı öhdəliklər, ay əvvəlindən sonuna yığılan borclar bayramı təməlli kölgəsində yox edər əlbət.
Odur nə Bakının mərkəzində, nə də hansısa ucqar istiqamətində bayram əhval-ruhiyyəsi hiss olunmur. Müxtəlif market və restoranların çöl şüşələrinə çəkilən iki - üç yeni il atributu da göz oxşamaq üçündür. Zərli oyuncaqlar, şaxta babalar, qar qızlar insanları qışın od tutub yanan bahalığından soyutmaz. Düzü, şəhərin Nərimanov istiqamətindən Əcəmi metrosuna qədər yol qət etdimsə də rastlanmadım nə şaxta babaya, nə də onun ağ libaslı qar qızına.
Rastlandım daha böyük hadisə ilə. Sujeti kiçik, anlamı dərin kədərli bir mənzərə ilə. Metrodan çıxıb avtobusa yol aldım. Kartı vurub avtobusa keçib bir yer tapıb əyləşdim, yerim arxada idi. Üzü pəncərəyə doğru bir xeyli yol qət etdikdən sonra növbəti dayanacaqda onu gördüm. Yeni ilin qəhrəmanını. Avtobusa qalxan 8-9 yaşlarında bədəncə çəlimsiz, zəif, qarabuğdayı simalı, ancaq təmkinli baxışlara malik bir oğlan içi dolu avtobusun küncünə güclə sıxındı. Əlində bir neçə salfet vardı. Gah pəncərəyə, gah da əlindəki nakam salfetlərə baxıb gülümsəyirdi. Yəqin günün mənzərəsini xatirələrində canlandırır, nəyi isə xatırlayıb yenidən anırdı. Bu an onun qarşısında əyləşən ortayaşlı bir xanım oğlana "salfet satılıq üçündür?" deyə sordu. Qadına gülümsəyərək baxan oğlan başı ilə "hə" işarəsini bildirdi.

Əlini pul kisəsinə atan qadın ordan bir manat çıxaraq oğlana uzatdı. Qadına qəribə baxışlarla baxan uşaq bir qədər sükutdan sonra qadının qolunu qarşıya doğru əyərək "xeyr, xanım mən bu pulu götürə bilmərəm, təşəkkür edirəm" deyib ciddi sima aldı. Qəti baxışları ilə üzünü yana çevirdi. Qadın pulu bir neçə dəfə israrla ona uzatdı uşaq eyni cavabı verdi. "Salfet alırsızsa buyurun, əks halda pulu götürə bilmərəm" qətiyyəti ətrafın diqqətini üzərinə çəkdi. Sonda qadın əlacsız qalıb bir salfet götürdü və manatı uşağın kiçik ovcuna sıxdı. Pulu çəkinərək götürən uşaq bir saniyə olsun təmkin və təvəzökarlığını itirmədən bir qədər yol getdi. Ətrafın da artıq rəğbətini qazanmışdı. Boz baxışlar ona yönəlik nəvaziş dolu idi.
Qəflətən oğlanın simasında narahatlıq yarandı, tez bir əlini, digər qoluna atdı, ətrafına nəzər saldı, sual dolu baxışlarla ətrafa göz gəzdirdi. Nə isə itirmişdi, hiss olunurdu. Yanında dayanan gənc oğlan nə olduğunu soruşarkən "çantamı götürmədim, orda qaldı" deyə kefsiz dodaqaltı dilləndi. Pəncərəyə çevrilib küçəyə nəzər saldı, harda olduğunu müəyyən edirdi güman. "Çantanın içində nə vardı" deyə qadın sorarkən uşaq doluxsunaraq salfet dedi və ümidsiz yanyörəyə bir daha nəzər saldı. Avtobus elə bu an dayandı. Növbəti dayanacaq idi. Gənc oğlan "düş, elə burda düş, çox uzaq getmədən qaç get çantanı götür, salfetlərin itməsin"

Oğlan tələsik adamları yararaq arxa qapıdan düşərək qaçıb gözdən itdi. Bilmədim salfetlərin qovuşdu ya yox, amma bilmək çox istərdim kimsə ürək edib o salfet dolu çantanı götürə bilərmi?
Ümid edirəm götürməzlər. O salfet vicdanlı uşağın dolanışıq mənbəyi, halal qazanc vasitəsidir. Məktəbli şagird təhsil almalı, dərs qayğılarını yaşamalı olduğu halda salfet sataraq ailəsinə yardımçı olur. Bu məqam vəziyyətin ağırlığını təsvir edən ən canlı tablodur.

Yol boyu uşağın boz bayram adamlarının simasına əks olaraq işıqlanan çöhrəsini unutmadım. Onun xəfif gülüşünü, manat qarşısındakı məğrur duruşunu xatırladım.

Nə qədər durum ağır olsa da oğlanın dik duruşu, təvəzökarlığı bayramın özü idi. Manata sınmayan, həm də sığmayan.

Milləti ələ baxan şəkildə yetişdirmək günahdır, gərək sosial rifahını normal təminatda qurasan ki, əli təmiz, vicdanı rahat olsun.

Salfet satan məktəbli oğlanın vicdanı çox məmurların kirlənmiş vicdanına ziddir, amma o və onun kimi uşaqlar uşaqlığını yaşamalı, təhsilini almalıdır.
Məmurlar "yeməkdən" doymayınca, xalqa rifah çətin çatar, balalar erkən yaşda qayğılarla yüklənər.

Atalar demiş: "Gözü toxa ağzındakı yetər, ac gözə dünya da yetməz"

Gözünüz doysun ki, millətin də yeni ilinin qədəmləri xoş olsun, uşaqlar təhsilindən, uşaqlığından geridə qalmasın!

Günel İsayeva
(köşə yazısı)