• Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə
  • Gündəm
  • Siyasət
  • Sosial
  • İqtisadiyyat
  • Hadisə
  • Bölgə
  • Araşdırma
  • Şou-biznes
  • Dünya
  • İdman
  • Video
  • Gündəm
  • Siyasət
  • Sosial
  • İqtisadiyyat
  • Hadisə
  • Bölgə
  • Araşdırma
  • Şou-biznes
  • Dünya
  • İdman
  • Video

Ermənistanın müdafiə strategiyası: Boş gözləntilər üçün böyük xərclər - ARAŞDIRMA

Gündəm / Siyasət

5-08-2024, 18:58

Ermənistanın müdafiə strategiyası: Boş gözləntilər üçün böyük xərclər - ARAŞDIRMA

Ermənistan Respublikasının 44 günlük müharibədə Azərbaycana məğlubiyyəti ölkənin müdafiə strategiyasına ciddi təsir göstərdi. Bundan sonra Ermənistan müharibə zamanı və ondan sonrakı hərbi əməliyyatlarda itirdiyi hərbi potensialını son üç il ərzində bərpa etmək istiqamətində səylərini göstərməyə başlayıb. Nəticədə 2022-ci ildən 2024-cü ilə qədər müdafiə xərcləri təqribən iki dəfə artırılıb. Bəs, xərclərin artırılması və alınan silahlar Ermənistanın hərbi qüdrətini artırmaq üçün kifayət edəcəkmi?

“Report” Ermənistanın məğlubiyyətdən sonra müdafiə strategiyasının gücləndirilməsinə yönələn cəhdləri, bu cəhdlərin məqsədləri barədə araşdırma aparıb.

2022-ci ildə Ermənistan Müdafiə Nazirliyinə (MN) ayrılan 345,5 milyard dram (719,8 milyon ABŞ dolları) 2023-cü ildə 517,3 milyard drama (1,28 milyard ABŞ dolları), 2024-cü ildə isə 550 milyard drama (1,38 milyard ABŞ dolları) çatdırılıb. 2021-ci ildə isə bu rəqəm 311,7 milyard dram (638,7 milyon ABŞ dolları) təşkil edib. Ümumiyyətlə 2022-2024-cü illər arasında Müdafiə Nazirliyinə 3,38 milyard ABŞ dolları vəsait ayrılıb.
Ermənistanın müdafiə strategiyası: Boş gözləntilər üçün böyük xərclər - ARAŞDIRMA

Bu il Ermənistanın müdafiə sektoruna ayırdığı xərclər 2023-cü illə müqayisədə 7 % çoxdur və ÜDM-in 5,5 %-ni təşkil edir. Ötən il isə müdafiə xərclərinin ÜDM-də payı 4,1 % olub. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, Ermənistanın müdafiə xərclərini artırması və yeni silahlar alması, onların hərbi gücünü əhəmiyyətli dərəcədə artıracağı mənasını vermir. Azərbaycan Ordusunun 44 günlük müharibədə qazandığı zəfər, Ermənistanın hərbi texnika və strateji hazırlıq baxımından nə qədər geri qaldığını açıq şəkildə göstərdi. Bu məğlubiyyət, Ermənistanın müdafiə strategiyasının zəifliyini ortaya qoydu və onların müdafiə qabiliyyətlərini yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb oldu. Ermənistanın yeni silahlar və texnologiyalar almağa böyük məbləğdə vəsait xərcləməsinin təsiri qısamüddətlidir. Azərbaycanın hərbi qüdrəti və regionda artan təsiri, Ermənistanın bu cəhdlərinin uzunmüddətli perspektivdə nəticəsiz qalacağını göstərir. Azərbaycanın müdafiə sektoru və hərbi potensialı, Ermənistanın hər hansı bir hərbi təxribatına qarşı cavab vermək üçün kifayət qədər güclüdür.

Ermənistanın 2 dəfə artan müdafiə xərcləri Azərbaycanın bu sahəyə yönələn xərcləri yanında çox azdır. Bu səbəbdən hərbi güclərin balanslaşdırılması istiqamətində atılan addımlar boş səylərdən başqa bir şey deyil. Belə ki, 2024-cü ilin yanvar-iyun aylarında Azərbyacanda müdafiə və milli təhlükəsizlik xərcləri 3,05 milyard manat (1,7 milyard ABŞ dolları) təşkil edib. Ölkənin müdafiə qabiliyyətinin möhkəmləndirilməsi, müdafiə və milli təhlükəsizlik, hüquqmühafizə sahəsində islahatların davam etdirilməsi, ordunun hərbi sursat və maddi-texniki təchizatının müasirləşdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində müdafiə, təhlükəsizlik və hüquq mühafizə üzrə əsaslı xərclər üçün, o cümlədən ölkənin müdafiə qabiliyyətinin və təhlükəsizliyinin daha da artırılması və maddi-texniki təminatın yaxşılaşdırılması üzrə xərclər əlavə olaraq 700 milyon manat artırılıb. Yenidən baxılmış 2024-cü il dövlət büdcəsində müdafiə və milli təhlükəsizlik xərcləri 7,13 milyard manat (4,2 milyard ABŞ dolları) nəzərdə tutulur. 2023-cü ildə isə bu istiqamətdə 5,9 milyard manat (3,4 milyard ABŞ dollarından çox) xərclənib.
Ermənistanın müdafiə strategiyası: Boş gözləntilər üçün böyük xərclər - ARAŞDIRMA

44 günlük müharibədən Ermənistanın çıxardığı dərslərdən biri də silah alışının şaxələndirilməsidir. Müharibəyə qədər silah alışında əsas diqqətini Rusiyaya yönəldən Ermənistan aldığı ağır məğlubiyyətindən sonra Fransa və Hindistanın da qapısını döyüb. Ümumiyyətlə, 2022-2024-cü illər arasında xüsusilə Hindistan və Fransadan silah və hərbi texnikanın alınmasına sərf edilən maliyyə vəsaiti də maraq doğurur. Belə ki, bu sahəyə sərf edilən maliyyə vəsaitlərinin təhlili onu deməyə əsas verir ki, həmin rəqəm təqribən 1,5-2 milyard ABŞ dolları arasında dəyişir. Qeyd etmək lazımdır ki, 2024-2025-ci maliyyə ilinin əvvəlinə Ermənistan yalnız Hindistandan 600 milyon ABŞ dolları məbləğində silah və hərbi texnika alıb. Son 3 il ərzində sifariş verilən silah və texnikanın növü və təxmini maddi dəyəri aşağıdakı kimidir:

2022-ci ildə Hindistanın “Kalyani Strategic Systems Limited” şirkətinin istehsalı olan 155,5 milyon ABŞ dolları dəyərində “MArG 155-BR” özüyeriyən haubitsa və “ATAGS” dartınan artilleriya qurğusu;
2022-ci ildə Hindistanın “Solar Industries India Limited” şirkətinin istehsalı olan 265 milyon ABŞ dolları dəyərində “Pinaka Mk-1” reaktiv yaylım atəş sistemləri;
2023-cü ildə Hindistanın “Bharat Dynamics Limited” şirkətinin istehsalı olan 600-720 milyon ABŞ dolları dəyərində “AKASH” zenit-raket sistemləri;
2023-cü ildə Hindistanın “Zen Technologies Limited” şirkətinin istehsalı olan 41,5 milyon ABŞ dolları dəyərində “C-UAS” anti-dron sistemləri;
2023-cü ildə Fransanın “Thales Group” şirkətinin istehsalı olan “Ground Master-200” taktiki radarlar sidariş verilib. Qeyd edək ki, bir radarın qiyməti təqribən 15,7 milyon ABŞ dollarıdır. Ermənistanın 3 ədəd sifariş verdiyini nəzərə alsaq səfarişin ümumi dəyəri təqribən 47,1 milyon ABŞ dollarıdır;
2023-cü ildə Fransanın “Arquus” şirkətinin törəmə şirkəti “ACMAT” tərəfindən istehsal edilən “Bastion” zirehli avtomobillər sifariş verilib. Bir zirehli avtomobilin qiyməti təqribən 400 min ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilir (2017-ci il üçün). 50 ədəd alındığını nəzərə alsaq, bu sifarişin dəyəri 20 milyon ABŞ dollarına bərabərdir;
2024-cü ildə Almanya-Fransa konserni KNDS-ə daxil olan fransız şirkəti “Nexter” istehsalı 155 mm-lik “CEASER” özüyüriyən artilleriya qurğuları sifariş verilib. Bu qurğuların 1 ədədinin qiyməti 4-5 milyon ABŞ dolları civarıdadır. Ermənistanın 36 ədəd sifariş verdiyini nəzərə alsaq bu sifarişin dəyərini təqribən 144-180 milyon ABŞ dolları olaraq qiymətləndirmək olar.
Sadalanmış silah və hərbi texnikanın qiymətlərini toplasaq nəticədə sifarişlərin ümumi dəyərinin təqribən 1,253-1,409 milyard ABŞ dolları arasında olacağını görmək mümkündür. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, bununla yanaşı sifariş verilən və maliyyəti açıqlanmayan bəzi silah, hərbi texnika və cihazlar da mövcuddur. Həmçinin, alınan artilleriya və hava hücumundan müdafiə silahları üçün ehtiyat sursatların alınması da zəruridir ki, bu da əlavə vəsait tələb edir. Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, Ermənistan Fransadan həmçinin 155 mm-lik mərmilər almağı razılaşdırıb. Hazırda isə 155 mm-lik adi mərminin 1 ədədinin qiyməti Avropa bazarında təqribən 4 350 ABŞ dolları olaraq qiymətləndirilir.
Ermənistanın müdafiə strategiyası: Boş gözləntilər üçün böyük xərclər - ARAŞDIRMA

Nəzərə alsaq ki, Fransa Rusiya ilə müharibə vəziyyətində olan Ukraynanı da silahla təchiz edir, bu zaman Ermənistan tərəfindən verilən sifarişlərin də taleyini qeyri-müəyyən hesab etmək olar. Güman etmək olar ki, Fransa Ukrayna qarşısındakı öhdəliyi səbəbindən bu sifarişləri yerinə yetirə bilməyəcək və Ermənistanın silah alışını şaxələndirmək siyasəti puç olacaq.

Onu da qeyd edək ki, Ermənistan Fransanın “Safran” şirkətindən gecəgörmə cihazları, MBDA şirkətindən “Mistral-3” zenit-raket kompleksləri və PGM şirkətinin istehsalı olan snayper silahlarını da sifariş verib. Bunların qiyməti açıqlanmasa da qeyd edək ki, bir ədəd “Mistral-3” ZRK-nın qiyməti 550 min ABŞ dolları civarındadır. Habelə, Hindistanın “Tonbo Imaging” şirkətindən “Spartan-S” termal gecəgörmə cihazları alınıb. Bu cihazlar iyul ayında Ermənistanda keçirilən “Eagle Partner-2024” təlimlərində müşahidə edilib.

Son olaraq qeyd etmək lazımdır ki, qarşıdakı illərdə Ermənistanın silah aldığı ölkələrin arealını, həmçinin silahların növlərini və kalibrlərini artıracağı ehtimal edilir. Yeni növ silahların əsasən taktiki raket, hava hücumundan müdafiə və PUA-lar olacağı ehtimalı yüksəkdir.

Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi Azərbaycanla sülh müqaviləsinin bağlanması üçün aparılan danışıqlar prosesində mövqeyini gücləndirmək məqsədilə müdafiə xərclərini artırmağa və yeni silahlar alamağa davam edəcək. İstisna edilmir ki, Ermənistanın bu prosesə qeyri-konstruktiv yanaşmasının səbəblərindən biri məhz hərbi balansı bərpa etmək üçün vaxt qazanmaq niyyətidir. Bundan əlavə Ermənistan müdafiə xərclərini artırmaq və yeni silahlar almaqla daxili siyasi vəziyyəti stabilləşdirmək, ictimaiyyətdə təhlükəsizlik hissini yaratmaq istəyir. Lakin, bu cəhdlər Ermənistanın regionda hərbi balansı dəyişdirməsi üçün yetərli olmayacaq.

Oxunub: 0
Paylaş:
Digər xəbərlər

Gündəm / Siyasət

26-05-2025, 10:34

Prezident İlham Əliyev Əfv Sərəncamı imzalayıb

Gündəm / Siyasət

18-12-2021, 16:51

Əliyev İtaliyanın “İl Sole 24 Ore” qəzetinə müsahibə verdi

Gündəm / Siyasət

8-11-2022, 18:28

İlham Əliyev xanımı və oğlu ilə birlikdə Şuşada - FOTOLAR (YENİLƏNİB)

Gündəm / Siyasət

24-12-2022, 18:29

İlham Əliyev Qərbi Azərbaycan İcmasının binasında - FOTOLAR (YENİLƏNİB)

Siyasət

29-01-2022, 15:49

Baş nazir Əli Əsədov sərəncam imzaladı

Şou Biznes
“Röya telefonu üzümə bağladı”
Xalq artisti Fərhad Bədəlbəyli balet artistlərinin pensiya yaşı ilə bağlı narazılığını bildirib
XII Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisi üçün xüsusi avtobuslar təşkil olunur
Naxçıvan mədəniyyət nazirinə müavin təyin edilib
Bu gün Azərbaycanda Milli Musiqi Günüdür
Xalq artisti Zaur Rzayev xəstəxanadan evə buraxılıb
Araşdırma
20-10-2026, 15:16
Azərbaycanda nəqliyyat sahəsinə aid yeni dövlət standartları qəbul edilib
12-03-2026, 12:12
İsrail Səhiyyə Nazirliyi İranın hücumlarından zərərçəkənlərin sayını açıqlayıb
2-03-2026, 16:57
Zelenski tərəfdaşların İran dronlarını vurmaq üçün Ukraynadan kömək istəmədiyini bildirib
21-06-2025, 14:23
Almaniya XİN İrandakı səfirliyini qonşu ölkəyə köçürüb
12-05-2025, 12:12
Baş prokuror Nizami rayonunda vətəndaşları qəbul edəcək
21-02-2024, 23:20
Aybəniz Haşımovanın qardaşı həbs edildi
Hadisə
Bugün, 11:29
Bu il peşə təhsili almaq üçün 52 min nəfər müraciət edib
16-11-2026, 10:38
Daha bir vəkil həbs edildi - FOTO
16-11-2026, 09:56
Bakıda güclü külək 32 ağacı sındırıb
Son xəbərlər
  • Bugün, 17:01
    Hesablama Palatası: İSF-nin debitor və kreditor borcları artıb
  • Bugün, 16:35
    Su və Meliorasiya üzrə Layihələndirmə və Elmi Tədqiqat İnstitutunun işçilərinin sayı müəyyənləşib
  • Bugün, 15:52
    İran ordusu ABŞ-a məxsus MQ-9 PUA-sını vurduğunu bildirir
  • Bugün, 15:13
    Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavinlərinin sayı artırılıb - FƏRMAN
  • Bugün, 14:56
    Şençjen sammiti: Çin, ABŞ və Rusiya liderlərinin görüşü beynəlxalq münasibətlərdə dönüş yarada biləcəkmi? – TƏHLİL
  • Bugün, 14:22
    Almaniyanın xarici işlər naziri Ermənistana gedib
  • Bugün, 12:54
    Ermənistan gələn il hərbi büdcəni 1,71 milyard dollara çatdırmağı planlaşdırır
  • Bugün, 12:20
    Azərbaycan gələn il aqrar sektordan 13 milyon manat vergi yığmaq istəyir
  • Bugün, 11:29
    Bu il peşə təhsili almaq üçün 52 min nəfər müraciət edib
  • Bugün, 10:56
    Azərbaycan boksçusu ilə döyüşdə erməni rəqibi diskvalifikasiya olunub
  • Bugün, 10:20
    Mərdəkanda yataqxanada yanğın olub
  • Bugün, 09:41
    Azərbaycan Gürcüstanla enerji əməkdaşlığını müzakirə edib
  • Bugün, 09:00
    Tasnim: SEPAH ABŞ-nin Küveytdəki bazasına zərbələr endirib
  • Dün, 18:15
    Fransada minə yaxın polis etiraz aksiyalarında iştirakdan yayınmaq üçün tibbi müayinəyə müraciət edib
  • Dün, 17:50
    Prezident İlham Əliyev Gürcüstanın Baş nazirinin müavinini qəbul edib
  • Dün, 17:07
    Əmək məzuniyyətinin minimum müddətinin kompensasiya ilə əvəz olunması qadağan edilir
  • Dün, 16:28
    Zakir Həsənov Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri komandanını qəbul edib
  • Dün, 16:08
    Prezident Azərbaycanla Özbəkistan arasında əbədi dostluq haqqında Müqaviləni təsdiqləyib
  • Dün, 15:42
    Balakənin sabiq icra başçısı İslam Rzayev və müavini, YAP Balakən təşkilatının sabiq sədrinin məhkəməsi başlayır
  • Dün, 14:58
    Ölkə üzrə birdəfəlik sosial müavinətlərin ödənişi yekunlaşdırılıb
  • Dün, 14:29
    Mirzoyan NATO nümayəndəsi ilə Azərbaycanla sülh prosesini müzakirə edib
  • Dün, 13:03
    Sabah 19 dərəcə isti olacaq, Bakıətrafı ərazilərə az yağış yağacaq
  • Dün, 12:25
    Lukaşenko Ukrayna sərhədindəki qoşunları yüksək hazırlıq vəziyyətinə gətirib
  • Dün, 11:46
    Milli Məclisdə büdcədən ədəbi nəşrlərə ayrılan vəsaitin artırılması təklif edilib
  • Dün, 11:10
    Dərsliklərin ictimai müzakirəsində iştirakçılıq səviyyəsi arzuolunan həddə deyil - Rəsmi
  • Dün, 10:37
    Anar Bayramov Lənkəranda vətəndaşları qəbul edəcək
  • Dün, 09:59
    Ukrayna 24 saat ərzində ikinci dəfə eyni körpünü VURDU
  • Dün, 09:43
    Mehriban Əliyeva sosial media hesablarında Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edib
  • Dün, 09:09
    Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım olunub
  • Dün, 08:58
    Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür
  • 16-11-2026, 18:36
    Azərbaycan nümayəndə heyəti İƏT Nazirlər Şurasının 30-cu iclasında iştirak edib
  • 16-11-2026, 18:01
    Həbs edilən direktorun yerinə yeni təyinat oldu
  • 16-11-2026, 16:17
    “Röya telefonu üzümə bağladı”
  • 16-11-2026, 15:46
    Sovet dövründə tikilmiş kooperativ binaların büdcə hesabına təmiri təklif olunur
  • 16-11-2026, 14:52
    Azərbaycan millisi bu gün Andorra ilə oynayacaq
Daha çox
13-11-2026, 16:34
Xalq artisti Fərhad Bədəlbəyli balet artistlərinin pensiya yaşı ilə bağlı narazılığını bildirib
13-11-2026, 12:56
Media və Yayım Şurası Azərbaycan-Ermənistan transsərhəd çayları ilə bağlı xəbərlərin vizual təqdimatına irad bildirib
12-11-2026, 16:51
Hökməli–Qobu–Güzdək avtomobil yolunda təmir-bərpa işləri yekunlaşıb
13-11-2026, 11:14
Dekabrın 5-i bağça müəllimlərinin sertifikasiya imtahanları başlayır
13-11-2026, 12:08
Bakı, Sumqayıt və Abşeron üzrə noyabrın pensiyaları ödənilib
13-11-2026, 13:21
Şənbə günü Azərbaycanda 22 dərəcə isti olacaq
Sosial şəbəkələrimiz:
  • Gündəm
  • Siyasət
  • Sosial
  • İqtisadiyyat
  • Hadisə
  • Bölgə
  • Araşdırma
  • Müsahibə
  • Dünya
  • İdman
  • Şou-biznes
  • Video
  • Təsisçi: Kənan Adıgözəlov
Müəllif hüquqları qorunur. TAQ.az-ın məlumatlarından istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Copyright 2020-2022 TAQ.az
  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə